dtl Haarlemmer

Jan van Krimpen kreeg in 1938 van de in Haarlem gevestigde Vereeniging voor Druk- en Boekkunst opdracht voor het maken van een lettertype voor een nieuw te verschijnen Statenbijbel. Van Krimpens vrijheid werd bij het ontwerpen danig beperkt door een gebrek aan financiële middelen. John Dreyfus schreef hierover in The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         De indeling van een Monotype toetsenbord kon per lettertype verschillend zijn en werd door de invulling van het matrijzenraam bepaald. Een matrijzenraam bestond uit vijftien of, in speciale gevallen, zestien zogeheten eenhedenrijen. Iedere eenhedenrij bood plaats aan zeventien letters. Het eenhedenstelsel van Monotype was gebaseerd op een indeling van het typografisch vierkant in achttien eenheden. De breedste letters, bijvoorbeeld de kapitalen M en W, stonden op achttien eenheden en de smalste letters, zoals de onderkast i en de l, werden bijvoorbeeld op vijf of zes eenheden geplaatst. De letters in een rij van het matrijzenraam besloegen ieder hetzelfde aantal eenheden.
         De productie van Monotype Haarlemmer werd niet voltooid. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, schreef John Dreyfus in The Work of Jan van Krimpen.

Gezien de (door het matrijzenraam opgelegde) beperkingen van de Monotype Haarlemmer leek er op het eerste gezicht weinig aanleiding voor een digitale revival van het lettertype. Toch waren er goede redenen om het lettertype nieuw leven in te blazen. Dat de versie van Monotype niet geslaagd was, betekende niet dat het lettertype geen kwaliteiten bezat, hetgeen Walter Tracy in Letters of Credit (Londen, 1986) opmerkte: ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Daarnaast zijn de beperkingen van het Monotype systeem niet actueel meer en kunnen in een digitale variant de diktewaarden en daarmee de breedtes van de letters naar believen worden aangepast.
         Bij de productie van dtl Haarlemmer werd uitgegaan van de originele ontwerptekeningen van Jan van Krimpen. De versie van Monotype was te matig van kwaliteit om als uitgangspunt te dienen. Er was, zoals gezegd, geen enkele reden om de beperkingen van het unit arrangement over te nemen. De tekeningen werden niet lineair gedigitaliseerd maar het ontwerp werd geïnterpreteerd, waardoor een lettertype ontstond dat zoveel mogelijk overeenkwam met het door Jan van Krimpen ontwikkelde concept. Deze werkwijze is enigszins te vergelijken met de wijze waarop de gieterijletters van Van Krimpen tot stand kwamen.

Het uit 1938 stammende lettertype dat door technische beperkingen en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog niet naar behoren was uitgewerkt, toont nu in digitale vorm alsnog haar overtuigende kwaliteiten.

Jan van Krimpen wurde 1938 von der in Haarlem ansässigen Vereeniging voor Druk- en Boekkunst mit der Entwicklung einer Schrift für eine neu zu erscheinende Statenbijbel beauftragt. Van Krimpens gestalterische Freiheit war aufgrund fehlender finanzieller Mittel stark eingeschränkt. John Dreyfus schrieb hierzu in The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         Die Einteilung einer Monotype-Tastatur konnte je nach Schrift unterschiedlich sein und wurde durch die Belegung des Matrizenrahmens bestimmt. Ein Matrizenrahmen bestand aus fünfzehn oder, in besonderen Fällen, sechzehn sogenannten Einheitreihen. Jede Einheitreihe bot Platz für siebzehn Zeichen. Das Einheitensystem von Monotype basierte auf einer Einteilung des typografischen Quadrats in achtzehn Einheiten. Die breitesten Buchstaben, etwa die Versalien M und W, belegten achtzehn Einheiten, während die schmalsten Buchstaben, wie die Gemeinen i und l, beispielsweise auf fünf oder sechs Einheiten gesetzt wurden. Die Zeichen in einer Reihe des Matrizenrahmens nahmen jeweils dieselbe Anzahl an Einheiten ein.
         Die Produktion der Monotype Haarlemmer wurde nicht vollendet. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, schrieb John Dreyfus in The Work of Jan van Krimpen.

Angesichts der (durch den Matrizenrahmen vorgegebenen) Einschränkungen der Monotype Haarlemmer schien es auf den ersten Blick kaum Anlass für eine digitale Wiederbelebung der Schrift zu geben. Dennoch gab es gute Gründe, die Schrift neu zu beleben. Dass die Monotype-Version nicht gelungen war, bedeutete nicht, dass die Schrift keine Qualitäten besaß, wie Walter Tracy in Letters of Credit (London, 1986) bemerkte: ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Darüber hinaus sind die Einschränkungen des Monotype-Systems heute nicht mehr relevant, und in einer digitalen Variante können Strichstärken und damit auch die Laufweiten der Buchstaben beliebig angepasst werden.
         Bei der Produktion von dtl Haarlemmer wurden die originalen Entwurfszeichnungen von Jan van Krimpen zugrunde gelegt. Die Monotype-Version war qualitativ zu schwach, um als Ausgangspunkt zu dienen. Es bestand, wie bereits erwähnt, keinerlei Grund, die Einschränkungen des Unit-Arrangements zu übernehmen. Die Zeichnungen wurden nicht linear digitalisiert, sondern das Design wurde interpretiert, wodurch eine Schrift entstand, die dem von Jan van Krimpen entwickelten Konzept so weit wie möglich entspricht. Dieses Vorgehen ist in gewisser Weise mit der Arbeitsweise vergleichbar, mit der Van Krimpens Guss-Schriften entstanden.

Die aus dem Jahr 1938 stammende Schrift, die aufgrund technischer Einschränkungen und des Ausbruchs des Zweiten Weltkriegs nicht ordnungsgemäß fertiggestellt wurde, zeigt nun in digitaler Form dennoch ihre überzeugenden Qualitäten.

Jan van Krimpen fut chargé en 1938 par la Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, basée à Haarlem, de concevoir une police pour une nouvelle édition de la Statenbijbel. La liberté de création de Van Krimpen fut fortement limitée en raison du manque de moyens financiers. John Dreyfus écrivait à ce sujet dans The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952) : ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         La composition d’un clavier Monotype pouvait varier selon les polices et était déterminée par l’agencement du châssis de matrices. Un châssis de matrices se composait de quinze ou, dans certains cas particuliers, seize rangées dites « unités ». Chaque rangée d’unités offrait de la place pour dix-sept lettres. Le système d’unités de Monotype était basé sur une division du carré typographique en dix-huit unités. Les lettres les plus larges, comme les capitales M et W, occupaient dix-huit unités, tandis que les plus étroites, comme les bas-de-casse i et l, étaient placées sur cinq ou six unités. Les lettres d’une même rangée du châssis occupaient chacune le même nombre d’unités.
         La production de la Monotype Haarlemmer ne fut pas achevée. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, écrivait John Dreyfus dans The Work of Jan van Krimpen.

Compte tenu des limitations (imposées par le châssis de matrices) de la Monotype Haarlemmer, il semblait à première vue peu justifié d’envisager une reprise numérique de la police. Pourtant, il existait de bonnes raisons de la faire revivre. Le fait que la version Monotype ne soit pas pleinement réussie ne signifiait pas que la police soit dépourvue de qualités, comme le notait Walter Tracy dans Letters of Credit (Londres, 1986) : ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Par ailleurs, les limitations du système Monotype ne sont plus pertinentes aujourd’hui, et dans une version numérique, les graisses et donc les largeurs des lettres peuvent être ajustées librement.
         Dans la production de dtl Haarlemmer, on s’est appuyé sur les dessins originaux de Jan van Krimpen. La version Monotype était de qualité trop médiocre pour servir de point de départ. Comme indiqué précédemment, il n’y avait aucune raison de reprendre les contraintes du système d’unités. Les dessins n’ont pas été numérisés de manière linéaire, mais le dessin a été interprété, ce qui a donné une police correspondant autant que possible au concept développé par Jan van Krimpen. Cette méthode est en quelque sorte comparable à celle utilisée pour la création des caractères de fonderie de Van Krimpen.

La police datant de 1938, qui en raison de limitations techniques et du déclenchement de la Seconde Guerre mondiale n’a pas été achevée correctement, révèle aujourd’hui en version numérique ses qualités convaincantes.

Jan van Krimpen fu incaricato nel 1938 dalla Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, con sede a Haarlem, di progettare un carattere tipografico per una nuova edizione della Statenbijbel. La libertà progettuale di Van Krimpen fu fortemente limitata dalla mancanza di risorse finanziarie. John Dreyfus scrisse a riguardo in The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         La disposizione di una tastiera Monotype poteva variare a seconda del carattere ed era determinata dall’impostazione del telaio matrice. Un telaio matrice era composto da quindici o, in casi speciali, sedici cosiddette file a unità. Ogni fila a unità offriva spazio per diciassette lettere. Il sistema a unità di Monotype si basava sulla suddivisione del quadrato tipografico in diciotto unità. Le lettere più larghe, come le maiuscole M e W, occupavano diciotto unità, mentre le lettere più strette, come le minuscole i e l, erano collocate su cinque o sei unità. Le lettere in una stessa fila del telaio matrice occupavano ciascuna lo stesso numero di unità.
         La produzione del Monotype Haarlemmer non fu completata. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, scrisse John Dreyfus in The Work of Jan van Krimpen.

Considerate le limitazioni (imposte dal telaio matrice) del Monotype Haarlemmer, a prima vista sembrava esserci poco motivo per una rinascita digitale del carattere. Tuttavia, vi erano buone ragioni per riportarlo in vita. Il fatto che la versione Monotype non fosse pienamente riuscita non significava che il carattere fosse privo di qualità, come osservò Walter Tracy in Letters of Credit (Londra, 1986): ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Inoltre, le limitazioni del sistema Monotype non sono più attuali e, in una versione digitale, le variazioni di spessore e quindi anche le larghezze delle lettere possono essere regolate liberamente.
         Nella produzione di dtl Haarlemmer si è fatto riferimento ai disegni originali di Jan van Krimpen. La versione Monotype era di qualità troppo modesta per fungere da base. Come già detto, non vi era alcuna ragione per mantenere le limitazioni del sistema a unità. I disegni non sono stati digitalizzati in modo lineare, ma il progetto è stato interpretato, dando vita a un carattere che corrisponde il più possibile al concetto sviluppato da Jan van Krimpen. Questo metodo è in qualche modo paragonabile al processo con cui venivano realizzati i caratteri da fonderia di Van Krimpen.

Il carattere risalente al 1938, che a causa di limitazioni tecniche e dello scoppio della Seconda guerra mondiale non fu completato adeguatamente, mostra oggi in forma digitale le sue qualità convincenti.

Jan van Krimpen recibió en 1938 de la Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, con sede en Haarlem, el encargo de diseñar un tipo de letra para una nueva edición prevista de la Biblia de los Estados. La libertad de Van Krimpen en el diseño estuvo considerablemente limitada por la falta de recursos financieros. John Dreyfus escribió al respecto en The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         La disposición de un teclado Monotype podía variar según el tipo de letra y estaba determinada por la configuración del marco de matrices. Un marco de matrices consistía en quince o, en casos especiales, dieciséis llamadas filas de unidades. Cada fila de unidades ofrecía espacio para diecisiete letras. El sistema de unidades de Monotype se basaba en la división del cuadrado tipográfico en dieciocho unidades. Las letras más anchas, por ejemplo las mayúsculas M y W, ocupaban dieciocho unidades, mientras que las más estrechas, como las minúsculas i y l, se colocaban por ejemplo en cinco o seis unidades. Las letras dentro de una misma fila del marco de matrices ocupaban todas el mismo número de unidades.
         La producción de Monotype Haarlemmer no se completó. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, escribió John Dreyfus en The Work of Jan van Krimpen.

Dadas las limitaciones (impuestas por el marco de matrices) del Monotype Haarlemmer, a primera vista había pocas razones para una reinterpretación digital del tipo de letra. Sin embargo, existían buenas razones para darle nueva vida. Que la versión de Monotype no hubiera sido plenamente satisfactoria no significaba que el tipo careciera de cualidades, como señaló Walter Tracy en Letters of Credit (Londres, 1986): ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Además, las limitaciones del sistema Monotype ya no son relevantes hoy en día y en una versión digital pueden ajustarse libremente los valores de grosor y, por tanto, también las anchuras de las letras.
         En la producción de dtl Haarlemmer se partió de los dibujos originales de diseño de Jan van Krimpen. La versión de Monotype era de calidad demasiado modesta para servir como base. Como se ha mencionado, no había ninguna razón para adoptar las limitaciones del sistema de unidades. Los dibujos no se digitalizaron de forma lineal, sino que el diseño fue interpretado, dando lugar a un tipo de letra que correspondiera en la mayor medida posible al concepto desarrollado por Jan van Krimpen. Este procedimiento es, en cierto modo, comparable a la forma en que se crearon las letras de fundición de Van Krimpen.

El tipo de letra de 1938, que debido a limitaciones técnicas y al estallido de la Segunda Guerra Mundial no llegó a desarrollarse adecuadamente, muestra ahora en forma digital sus cualidades convincentes.

Jan van Krimpen recebeu em 1938 da Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, sediada em Haarlem, a encomenda de criar um tipo de letra para uma nova edição da Bíblia dos Estados. A liberdade de Van Krimpen no desenho foi consideravelmente limitada pela falta de recursos financeiros. John Dreyfus escreveu a esse respeito em The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         A disposição de um teclado Monotype podia variar de acordo com o tipo de letra e era determinada pelo preenchimento do quadro de matrizes. Um quadro de matrizes consistia em quinze ou, em casos especiais, dezasseis chamadas linhas de unidades. Cada linha de unidades oferecia espaço para dezassete letras. O sistema de unidades da Monotype baseava-se numa divisão do quadrado tipográfico em dezoito unidades. As letras mais largas, por exemplo as maiúsculas M e W, ocupavam dezoito unidades, enquanto as mais estreitas, como as minúsculas i e l, eram colocadas, por exemplo, em cinco ou seis unidades. As letras dentro de uma mesma linha do quadro de matrizes ocupavam todas o mesmo número de unidades.
         A produção da Monotype Haarlemmer não foi concluída. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, escreveu John Dreyfus em The Work of Jan van Krimpen.

Tendo em conta as limitações (impostas pelo quadro de matrizes) da Monotype Haarlemmer, à primeira vista havia poucas razões para uma reinterpretação digital do tipo de letra. No entanto, existiam boas razões para lhe dar nova vida. O facto de a versão da Monotype não ter sido plenamente bem-sucedida não significava que o tipo não possuísse qualidades, como observou Walter Tracy em Letters of Credit (Londres, 1986): ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Além disso, as limitações do sistema Monotype já não são relevantes hoje em dia e, numa versão digital, podem ser ajustados livremente os valores de espessura e, consequentemente, também as larguras das letras.
         Na produção do dtl Haarlemmer partiu-se dos desenhos originais de Jan van Krimpen. A versão da Monotype era de qualidade demasiado modesta para servir de base. Como já foi referido, não havia qualquer razão para adotar as limitações do sistema de unidades. Os desenhos não foram digitalizados de forma linear, mas sim interpretados, dando origem a um tipo de letra que correspondia o mais possível ao conceito desenvolvido por Jan van Krimpen. Este procedimento é, de certo modo, comparável à forma como as letras de fundição de Van Krimpen foram criadas.

O tipo de letra de 1938, que devido a limitações técnicas e ao início da Segunda Guerra Mundial não chegou a ser devidamente desenvolvido, mostra agora em forma digital as suas qualidades convincentes.

Jan van Krimpen sai vuonna 1938 Haarlemissa toimineelta Vereeniging voor Druk- en Boekkunst -yhdistykseltä toimeksiannon suunnitella kirjasintyyppi uutta, suunnitteilla ollutta Statenbijbel-raamattupainosta varten. Van Krimpenin vapautta suunnittelutyössä rajoitti merkittävästi taloudellisten resurssien puute. John Dreyfus kirjoitti tästä teoksessa The Work of Jan van Krimpen, A record in honour of his sixtieth birthday (Haarlem / Utrecht, 1952): ‘The type was designed to work on an existing Monotype keybar layout in order to keep down costs of production.’
         Monotype-näppäimistön asettelu saattoi vaihdella kirjasintyypistä riippuen, ja se määräytyi matriisirungon täytön mukaan. Matriisirunko koostui viidestätoista tai erityistapauksissa kuudestatoista niin kutsutusta yksikkörivistä. Kukin yksikkörivi tarjosi tilan seitsemälletoista kirjaimelle. Monotypen yksikköjärjestelmä perustui typografisen neliön jakamiseen kahdeksaantoista yksikköön. Leveimmät kirjaimet, kuten suuraakkoset M ja W, sijoittuivat kahdeksaantoista yksikköön, kun taas kapeimmat kirjaimet, kuten pienaakkoset i ja l, asetettiin esimerkiksi viiden tai kuuden yksikön levyisiksi. Samassa matriisirivin kohdassa olevat kirjaimet käyttivät kukin saman määrän yksiköitä.
         Monotype Haarlemmer -kirjasimen tuotantoa ei saatettu loppuun. ‘The first trial sheets of Haarlemmer were pulled in June 1938. Further work on the design was done at the Monotype works in England during the early months of the war, but all plans for the Staten Bijbel were abandoned after the invasion of Holland’, kirjoitti John Dreyfus teoksessa The Work of Jan van Krimpen.

Monotype Haarlemmer -kirjasimen (matriisirungon asettamien) rajoitusten vuoksi digitaalinen uudelleentulkinta ei ensi silmäyksellä vaikuttanut tarpeelliselta. Oli kuitenkin hyviä syitä antaa kirjasimelle uusi elämä. Se, että Monotypen versio ei ollut täysin onnistunut, ei tarkoittanut, ettei kirjasimella olisi ollut laatua, kuten Walter Tracy totesi teoksessa Letters of Credit (Lontoo, 1986): ‘Certainly the narrow h, n, u and rather wide o and c were out of proportion and needed revision; and if the italic lowercase could have been a little narrower it would have seemed to gain weight and would have harmonised better with the roman. The design would then have become an effective book type.’          Lisäksi Monotype-järjestelmän rajoitukset eivät ole enää ajankohtaisia, ja digitaalisessa versiossa kirjainten paksuusarvoja ja siten myös leveyksiä voidaan säätää vapaasti.
         DTL Haarlemmer -tuotannossa lähtökohtana olivat Jan van Krimpenin alkuperäiset suunnittelupiirustukset. Monotype-versio oli laadultaan liian vaatimaton toimiakseen perustana. Kuten todettu, ei ollut mitään syytä omaksua yksikköjärjestelmän rajoituksia. Piirustuksia ei digitalisoitu lineaarisesti, vaan suunnittelu tulkittiin, jolloin syntyi kirjasintyyppi, joka vastasi mahdollisimman hyvin Jan van Krimpenin kehittämää konseptia. Tämä työskentelytapa muistuttaa jossain määrin sitä, miten Van Krimpenin valukirjasimet aikoinaan valmistettiin.

Vuoden 1938 kirjasin, jota tekniset rajoitukset ja toisen maailmansodan puhkeaminen estivät kehittymästä asianmukaisesti, osoittaa nyt digitaalisessa muodossa vakuuttavat laatunsa.

Top